Salmonella bij de hond en campylobacter: de omgeving hygiënisch houden
Salmonella bij de hond is vaak geen kwestie voor de hond zelf, maar voor de mensen in het huishouden. Honden en katten kunnen salmonella en campylobacter in de darm dragen en via de poep uitscheiden zonder zelf ziek te lijken. De weg loopt vaak via rauwvoeding (BARF, biologisch passend rauw voer) en via poep, voerbak en vloer. Beide bacteriën veroorzaken bij de mens maag-darminfecties, vooral bij kinderen, zwangere vrouwen en ouderen. Hier zet de desinfectie van de omgeving in: AnoKath® Medical is bactericide, verlaagt de kiemlast op oppervlakken en onderbreekt de weg via voerbak en vloer. Dit artikel laat zien wat autoriteiten en vakgremia zeggen over salmonella en campylobacter bij hond en kat en hoe je de eetplek, de kattenbak en de vloer hygiënisch houdt.
Salmonella bij de hond en campylobacter bij katten: hoe worden ze overgedragen?
Het Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR) noemt het voer als belangrijkste weg: honden en katten kunnen via rauw vlees of slachtafval (barfen) besmet raken met salmonella. Katten met vrije uitloop kunnen bovendien via prooidieren besmet raken. In een Nederlandse studie werd salmonella aangetroffen in 7 van 35 bevroren rauwvoerproducten (20 %). In een Zweeds onderzoek met 60 rauwvoerverpakkingen waren dat er 4 (7 %), plus campylobacter in 3 (5 %). De Amerikaanse gezondheidsautoriteit CDC (Centers for Disease Control and Prevention) wijst erop dat invriezen de hoeveelheid kiemen alleen verlaagt en niet alle kiemen doodt.
De tweede weg is de poep. Geïnfecteerde huisdieren scheiden salmonella volgens het BfR uit via de poep, zodat mensen bijvoorbeeld bij het reinigen van de kattenbak of het opruimen van hondenpoep besmet kunnen raken. Campylobacter koloniseert volgens het Robert Koch-Institut (RKI) de darm van veel dieren, waaronder honden en katten. Volgens de CDC kun je besmet raken als je dieren, hun voer, water, poep, accessoires zoals voerbakken en speelgoed of hun ligplekken aanraakt.
Ter plaatsing: salmonellose is volgens het RKI de klassieke voedselinfectie, en rauw vlees is precies wat bij het barfen in de voerbak belandt. Aan het RKI werden in 2024 in Duitsland 46.112 campylobacter-enteritiden en 12.390 salmonellosen gemeld. Bij huisdieren acht het RKI overdracht door direct contact waarschijnlijk, vooral bij reptielen; bij campylobacter beschrijft het uitbraken door contact met huisdieren, bijvoorbeeld hondenpups.
Desinfectie van de omgeving met AnoKath Medical: voerbak, vloer en kattenbak in beeld
Salmonella en campylobacter zijn bacteriën, en AnoKath® Medical is bactericide. Dit alcoholvrije oppervlaktedesinfectiemiddel op basis van hypochlorigzuur verlaagt de kiemlast op oppervlakken en onderbreekt de weg via voerbak en vloer. Dat komt vooral de mensen in het huishouden ten goede, in het bijzonder kinderen, zwangere vrouwen en ouderen.
- Werkingsgebied: werkzaam tegen bacteriën, gisten, schimmels en schimmelsporen, daarnaast beperkt virucide. In het deskundigenrapport (K2 Hygiene, testnorm DIN EN 1040) 99,999 % kiemreductie, getest onder meer volgens DIN EN 13727 (testnorm voor de werking tegen bacteriën).
- Gebruik: eerst reinigen, dan onverdund opspuiten, het oppervlak volledig bevochtigen, minstens 60 seconden laten inwerken en laten drogen. Naspoelen is niet nodig.
- Waar: voerbak, voerbakmat, eetplek, vloer, kattenbak, mandje en reismand. Textiel vooraf op een onopvallende plek testen.
- Eigenschappen: alcoholvrij, niet brandbaar, nagenoeg reukloos, materiaalvriendelijk voor kunststoffen, zonder residu (valt uiteen in water en zout).
- Grens: alleen voor oppervlakken en voorwerpen, nooit op huid, vacht of handen, niet in de auto.
Hoe je oppervlakken stap voor stap desinfecteert, lees je in de gids Oppervlakken desinfecteren.
Symptoomloze uitscheiders: waarom je het dier vaak niet aanziet
Volwassen honden en katten kunnen volgens het BfR onopgemerkte salmonelladragers zijn zonder ziekteverschijnselen, jonge dieren zijn bijzonder gevoelig. Een Amerikaans onderzoek met 2.965 mestmonsters vond salmonella bij 2,5 % van de honden (60 van 2.422) en bij minder dan 1 % van de katten (3 van 542). Slechts 55 % van de positieve honden had diarree, rauwvoer was een risicofactor. De MSD Veterinary Manual, een vaknaslagwerk, meldt ziektegevallen bij mensen die terug te voeren waren op klinisch onopvallende honden en katten in hetzelfde huishouden. Ook bij campylobacter worden besmette dieren volgens het BfR meestal niet ziek, bij honden verloopt de infectie volgens de MSD Veterinary Manual vaak zonder symptomen.
Wie loopt vooral gevaar? Het BfR noemt kinderen in de eerste levensjaren en mensen met een verzwakte afweer, bijvoorbeeld door hoge leeftijd of onderliggende aandoeningen. Bij campylobacter noemt het RKI zuigelingen, peuters, zwangere vrouwen en oude mensen en mensen met een verzwakte afweer als bijzonder kwetsbaar, de CDC noemt voor kiemen uit rauwvoer dezelfde groepen. Voor een infectie volstaan volgens het RKI al ongeveer 500 kiemen, en de hoogste incidentie van salmonellose hebben kinderen onder de 5 jaar.
BARF-hygiëne: voerbak, snijplank, koelkast en handen
ESCCAP, het Europese adviesorgaan voor parasieten bij huisdieren, wijst erop dat de poep van honden die worden gevoerd met zelfbereid rauw vlees besmet kan zijn met salmonella, campylobacter en yersinia's. De hygiënevoorschriften: handen na contact met rauw vlees wassen met zeep en heet water, alle oppervlakken reinigen die met rauw vlees in aanraking zijn gekomen en voerbakken grondig schoonmaken met zeep, heet afspoelen en voor het volgende gebruik laten drogen. Voor vlees in het huishouden adviseert het BfR om het in het onderste koelkastvak te bewaren zodat er geen vleessap druppelt, ontdooiwater en verpakking zorgvuldig weg te gooien, de koelkast meerdere keren per jaar van binnen te reinigen en snijplanken met diepe groeven te vervangen.
Tips voor het dagelijks leven
- Handen wassen: met zeep en water voor en na het omgaan met dierenvoer, na poep en kattenbak. Volgens de CDC moeten volwassenen kinderen bij het handen wassen begeleiden.
- Poep snel opruimen en de plek daarna reinigen.
- Rauw vlees gescheiden houden: eigen planken en gerei, heet met afwasmiddel reinigen.
- Voerbak na elke rauwvoermaaltijd grondig spoelen en laten drogen.
- Eetplek desinfecteren: voerbak, voerbakmat en vloer na het reinigen met AnoKath® Medical besproeien, 60 seconden laten inwerken en laten drogen.
- Kattenbak regelmatig legen, reinigen en besproeien, voor het vullen laten drogen.
- Bij diarree van de dieren de hygiëne aanscherpen, adviseert het BfR, en je niet direct na het eten in het gezicht laten likken (CDC).
Veelgestelde vragen
Kunnen honden en katten salmonella op mensen overdragen?
Dat is mogelijk, vooral via de poep en verontreinigde voorwerpen. Voorbeelden van het BfR zijn het reinigen van de kattenbak en het opruimen van hondenpoep.
Welke rol speelt BARF?
Rauw vlees kan salmonella en campylobacter bevatten, studies vonden ze in een deel van de onderzochte rauwvoerproducten. Het BfR noemt rauwvoeding als mogelijke infectieweg. Belangrijk zijn hygiëne bij hand, voerbak en werkblad.
Hoe desinfecteer ik voerbak en eetplek?
Eerst reinigen, dan AnoKath Medical onverdund opspuiten, het oppervlak bevochtigen, minstens 60 seconden laten inwerken en laten drogen. Dat verlaagt de kiemlast op oppervlakken en onderbreekt de weg via voerbak en vloer. Alleen voor oppervlakken, nooit op huid, vacht of handen.
Is handen wassen genoeg?
Het blijft de belangrijkste maatregel, maar verwijdert de ziekteverwekkers volgens het RKI niet met zekerheid volledig. De desinfectie van de omgeving vult dat aan bij voerbak en vloer.
Wanneer hoort diarree bij de dierenarts?
Komen er koorts, braken of lusteloosheid bij, houdt de diarree aan of zijn pups, kittens of oudere dieren getroffen, ga dan naar de dierenarts. Mensen met aanhoudende diarree wenden zich tot de huisartsenpraktijk.
Conclusie
Salmonella en campylobacter blijven bij hond en kat vaak onopgemerkt en treffen vooral de mensen in het huishouden, in het bijzonder kinderen, zwangere vrouwen en ouderen. Handen wassen en voerhygiëne horen erbij. De desinfectie van de omgeving met het bactericide AnoKath Medical verlaagt bovendien de kiemlast op oppervlakken en onderbreekt de weg via voerbak en vloer.
Bijpassend: AnoKath Medical
AnoKath® Medical is een alcoholvrij, bactericide oppervlaktedesinfectiemiddel op basis van hypochlorigzuur. Het verlaagt de kiemlast op oppervlakken, is nagenoeg reukloos, zonder residu en materiaalvriendelijk en geschikt voor voerbak, voerbakmat, vloer, kattenbak, mandje en reismand, na een test op een onopvallende plek ook voor textiel. Eerst reinigen, dan 60 seconden laten inwerken. Alleen voor oppervlakken en voorwerpen, niet voor huid, vacht of handen. Gebruik biociden veilig. Lees vóór gebruik eerst het etiket en de productinformatie.
Bronnen:
- Bundesinstitut für Risikobewertung: Fragen und Antworten zum Schutz vor Infektionen mit Salmonellen (27-09-2024)
- Bundesinstitut für Risikobewertung: Campylobacter, der Durchfall-Erreger findet sich oft auf Geflügelfleisch (FAQ, 15-11-2024, pdf)
- Bundesinstitut für Risikobewertung: Lebensmittelinfektionen im Privathaushalt – Quellen erkennen, Risiken vermeiden (FAQ, 22-08-2024, pdf)
- Robert Koch-Institut: RKI-Ratgeber Salmonellose (stand 26-11-2019)
- Robert Koch-Institut: RKI-Ratgeber Campylobacter-Enteritis (stand 28-11-2019)
- Robert Koch-Institut: Infektionsepidemiologisches Jahrbuch meldepflichtiger Krankheiten für 2024 (pdf)
- ESCCAP Deutschland: Rohfleisch-basierte Ernährung (Merkblatt, pdf)
- Centers for Disease Control and Prevention: About Pet Food Safety (30-01-2025)
- Centers for Disease Control and Prevention: About Campylobacter Infection (12-08-2026)
- MSD Veterinary Manual: Salmonellosis in Animals (vakversie)
- MSD Veterinary Manual: Enteric Campylobacteriosis in Animals (vakversie)
- van Bree F. P. J. et al. (2018): Zoonotic bacteria and parasites found in raw meat-based diets for cats and dogs. Veterinary Record
- Hellgren J. et al. (2019): Occurrence of Salmonella, Campylobacter, Clostridium and Enterobacteriaceae in raw meat-based diets for dogs. Veterinary Record
- Reimschuessel R. et al. (2017): Multilaboratory survey to evaluate Salmonella prevalence in diarrheic and nondiarrheic dogs and cats in the United States between 2012 and 2014. Journal of Clinical Microbiology
Titelafbeelding: ontwerp AnoKath, foto: Ayla Verschueren op Unsplash (Unsplash-licentie).
Een opmerking achterlaten