Legionella symptomen: tekenen, incubatietijd & bescherming Doorgaan naar inhoud

Gids drinkwaterhygiëne · Legionella

Legionella symptomen herkennen: het onzichtbare gevaar uit je eigen douche

Koorts, droge hoest, hoofd- en spierpijn: een legionella-infectie begint vaak als een griep. Hier lees je welke tekenen typisch zijn, wanneer je naar de huisarts moet en hoe je legionella in leidingen, tanks en douches geen kans geeft: met AnoKath® TW, speciaal getest tegen Legionella pneumophila.

Symptomen herkennen

Wanneer naar de arts?

Biofilm afbreken

5 ml per liter

De symptomen in het kort

Drinkwater beschermen

Door Ina & Armin Amberg, deskundigen op het gebied van waterhygiëne en desinfectiediensten · Bijgewerkt: oktober 2026

Het belangrijkste in het kort

Wat zijn typische legionella symptomen?

Legionella zijn bacteriën die in water leven. Adem je fijne waternevel met veel legionella in, bijvoorbeeld onder de douche, dan kan legionellose ontstaan. Die uit zich op twee manieren: als veteranenziekte, een ernstige longontsteking met hoge koorts, hoest, koude rillingen en een sterk ziektegevoel, of als Pontiac-koorts, een griepachtige infectie met hoofd- en spierpijn die meestal na enkele dagen vanzelf overgaat.

Eerste tekenen: hoofd- en spierpijn, een onwel gevoel en droge hoest, bij de veteranenziekte daarna hoge koorts en koude rillingen.

Incubatietijd: veteranenziekte meestal 5 tot 6 dagen (2 tot 10 dagen), Pontiac-koorts meestal 8 tot 24 uur.

Direct naar de arts: bij hoge koorts, kortademigheid of een ernstig ziektegevoel na contact met douchenevel of stilstaand water.

Oorzaak in het water: legionella vermenigvuldigt zich bij 25 tot 45 °C in de biofilm van leidingen en tanks, vooral als het water stilstaat. AnoKath® TW is speciaal getest tegen legionella en breekt deze biofilm af.

Inhoud:  Symptomen  · Besmetting  · Wanneer naar de arts?  · Voorkomen  · AnoKath® TW  · FAQ

Een ontspannen vakantie in de camper, thuiskomen in een huis dat wekenlang leegstond, of de douche bij de sportclub: wat alledaags lijkt, kan een gevaar worden als water lang in leidingen en tanks heeft gestaan. Sproeit het als fijne nevel uit de douchekop, dan komt legionella rechtstreeks in de luchtwegen terecht.

Wie de eerste legionella symptomen als een onschuldige verkoudheid afdoet, verliest kostbare tijd. Het goede nieuws: je kunt veel doen om het niet zover te laten komen. Heet warm water is belangrijk, maar bereikt de biofilm in zelden gebruikte leidingen, dode leidingdelen en tanks vaak niet. Precies daar zet AnoKath® TW in: het is speciaal getest tegen Legionella pneumophila en Pseudomonas aeruginosa, breekt de biofilm in leidingen en reservoirs af en houdt je water hygiënisch, alcoholvrij, zonder chloorbleekmiddel en smaakneutraal. Het water is meteen weer bruikbaar.

De symptomen

Legionella symptomen: zo herken je een legionella-infectie

Een legionellose begint vaak onopvallend, als een griep. Deze tekenen zijn typisch, vooral voor de ernstige veteranenziekte:

Hoge koorts en koude rillingen

De koorts loopt duidelijk op, vaak met koude rillingen. Bij de veteranenziekte komt daar een ernstig ziektegevoel bij.

Hoest en ademhalingsklachten

Typisch is een droge hoest. Bij de veteranenziekte raken de longen ontstoken; kortademigheid is dan een waarschuwingsteken.

Hoofd- en spierpijn

Hoofd- en spierpijn horen vaak bij de eerste klachten, bij Pontiac-koorts ook pijn op de borst.

Ernstig ziektegevoel

Getroffenen voelen zich ernstig ziek en slap. Zo'n ziektegevoel na contact met douchenevel moet je serieus nemen.

Buikpijn en diarree

Ook buikpijn en diarree kunnen voorkomen, hoewel de ziekteverwekkers via de luchtwegen in het lichaam komen.

Verwardheid

Soms komt er verwardheid bij. Uiterlijk dan moet de betrokken persoon direct onder medische zorg.

Wanneer moet je aan legionella denken?

Na de vakantie, als het water dagenlang in de leidingen heeft gestaan

Na het douchen in een hotel, op de camping of op het cruiseschip

Na een bad in de jacuzzi

In de camper, caravan of boot na langere stilstand

In huizen met zelden gebruikte badkamers of buitenkranen

Als er in huis al legionella is aangetoond

Krijg je in de dagen na zo'n situatie ziekteverschijnselen, vertel dat dan aan je arts. Bronnen over symptomen, besmetting, incubatietijd en risicogroepen: RKI-Ratgeber Legionellose, stand 20-10-2021, en infektionsschutz.de, Erregersteckbrief Legionellen, stand 01-03-2024, geraadpleegd op 08-10-2026.

Goed om te weten: De symptomen alleen verraden niet of legionella erachter zit. Een longontsteking door legionella ziet eruit als andere longontstekingen; duidelijkheid geeft pas een test, meestal op urine. Daarom geldt: neem ziekteverschijnselen serieus en laat ze medisch onderzoeken. Wanneer je naar de arts moet →

Hoe de besmetting verloopt

Hoe komt legionella in de longen?

Legionella komt in kleine aantallen van nature in water voor. Gevaarlijk wordt het als de bacteriën zich massaal vermenigvuldigen: in warm water tussen 25 en 45 °C, beschermd in de biofilm, een slijmerige laag op de binnenwanden van buizen en tanks. Staat het water stil, dan groeien ze bijzonder goed.

Je raakt niet besmet door te drinken, maar door in te ademen: fijne waternevel uit douche, jacuzzi, luchtbevochtiger of kraan voert de bacteriën diep de longen in. Bij het drinken doodt het maagzuur de ziekteverwekkers doorgaans. Van mens op mens wordt legionella praktisch niet overgedragen.

Van stilstaand water tot in de longen

Water staat stil

In zelden gebruikte leidingen, tanks en douches staat water stil en warmt het op tot 25 tot 45 °C.

Biofilm groeit

Op de binnenwanden ontstaat biofilm. Daarin vindt legionella voedsel en bescherming en vermenigvuldigt zich.

Nevel ontstaat

Bij het douchen of in de jacuzzi wordt het water verneveld tot fijne druppeltjes, het aerosol.

Inademen

Met het aerosol komt legionella diep in de longen. Vooral bij een verzwakte afweer kan legionellose ontstaan.

Het gevolg: Wie alleen het water ververst, doorspoelt of kort opwarmt, laat de biofilm meestal achter en daarmee ook de legionella. Goede waterhygiëne begint daarom bij de biofilm: leidingen gebruiken, het water op de juiste temperatuur houden en tanks en leidingen verzorgen met AnoKath® TW, zodat legionella geen kans krijgt.

Experttip van Armin Amberg

„Veel mensen denken dat hun drinkwater veilig is zodra de boiler op 60 graden staat. De temperatuur is belangrijk, maar vaak niet genoeg: legionella verstopt zich in de biofilm, een slijmerige laag op de binnenwanden van de buizen. Daar overleeft het korte hittestoten, en in zelden gebruikte of afgekoelde leidingen komt de hitte helemaal niet. Wie blijvend wil voorkomen, moet de biofilm aanpakken. Precies daar zet AnoKath® TW in: het breekt de biofilm in leidingen en tanks af en ontneemt de ziekteverwekkers zo de voedingsbodem. En omdat het oxidatief werkt, kunnen de kiemen daartegen geen resistentie opbouwen.“

Armin Amberg · Deskundige op het gebied van hygiëne

Incubatietijd en risico

Wanneer naar de arts? Incubatietijd en risicogroepen

Tussen het inademen en de eerste klachten verstrijken uren tot dagen. Wie in die tijd koorts, hoest of een ernstig ziektegevoel krijgt, moet niet afwachten.

Veteranenziekte: 2 tot 10 dagen

De ernstige vorm begint meestal 5 tot 6 dagen na het contact, soms pas na meer dan 10 dagen. Met geschikte antibiotica zijn de herstelkansen goed, onbehandeld kan ze levensbedreigend worden.

Pontiac-koorts: 5 uur tot 3 dagen

De milde vorm uit zich meestal na 8 tot 24 uur met griepachtige klachten, maar zonder longontsteking. Ze gaat meestal na enkele dagen vanzelf over.

Extra kwetsbaar

Rokers, oudere mensen en mensen met een verzwakte afweer, diabetes of chronische hart- en longaandoeningen. Mannen worden twee tot drie keer zo vaak ziek als vrouwen.

Voorkomen

Legionella voorkomen: 4 stappen voor hygiënisch drinkwater

Of het nu een eengezinswoning, camper, boot of manege is: met deze routine ontneem je legionella de basis, namelijk stilstaand water, warmte en biofilm.

Stap 1 · Controleren

Zwakke plekken vinden

Waar staat water langer stil, waar wordt het lauw? Typisch zijn zelden gebruikte gastentoiletten en -badkamers, buitenkranen, dode leidingdelen, slecht geïsoleerde koudwaterleidingen en watertanks in de camper of boot.

Stap 2 · Gebruiken en temperatuur houden

Water in beweging houden, temperatuur aanhouden

Gebruik alle tappunten regelmatig, ook de zelden gebruikte. Houd warm water heet en koud water koel, want tussen 25 en 45 °C vermenigvuldigt legionella zich het best.

Warm water: minimaal 60 °C bij de centrale opslag, in het leidingnet nergens onder 55 °C · Koud water: leidingen isoleren en regelmatig gebruiken

Stap 3 · Verzorgen

AnoKath® TW doseren

Doe AnoKath® TW bij elke vulling rechtstreeks in tank, regenput of watercontainer. Het verdeelt zich vanzelf, valt de celwanden van de kiemen meteen oxidatief aan en breekt biofilm in leidingen en reservoirs af. Het water is meteen weer bruikbaar, zonder wachttijd. Na langere stilstand, bijvoorbeeld voor het seizoen, doe je een basisreiniging.

Dosering: 5 ml AnoKath® TW op 1 liter water (0,5 %) · Basisreiniging 1- tot 2-maal per jaar: dezelfde dosis, 30 minuten laten inwerken, in die tijd niet drinken, daarna naspoelen

Stap 4 · Automatiseren

Permanent doseren met het doseersysteem

Voor huis, hotel, stal of bedrijf met veel tappunten voert het AnoKath® doseersysteem AnoKath® TW automatisch in de leiding. De elektrische membraandoseerpomp is instelbaar van 0,1 tot 2 %; 60 liter TW is bij 0,5 % genoeg voor 12.000 liter water. Laat het vakkundig installeren.

Camper, caravan en boot

Doe vóór het seizoen een basisreiniging van de schoonwatertank met AnoKath® TW en voeg daarna bij elke vulling 5 ml per liter toe. Een tank van 100 liter heeft 500 ml nodig. Meer: Waterdesinfectie in de camper.

Huis, hotel en stal

Grote installaties zoals huurflats worden regelmatig op legionella onderzocht. Voor de lopende hygiëne in het hele leidingnet: Waterleiding desinfecteren en Doseersysteem in het kort.

Dit heb je nodig

AnoKath® TW: drinkwaterhygiëne tegen biofilm en legionella

Drinkwaterdesinfectie: Waterbehandeling met AnoKath TW
9,90 €(19,80 € / l)

Incl. btw, excl. verzendkosten

  • Verzending binnen 2 werkdagen
Alle productdetails →

Speciaal getest tegen legionella: werkzaam tegen Legionella pneumophila en Pseudomonas aeruginosa, bactericide, virucide en fungicide (DIN EN 1040, EN 14476, EN 14347).

Breekt biofilm af: in leidingen, tanks en reservoirs, daar waar legionella zich verstopt, en voorkomt de snelle hervorming.

99,999 % kiemreductie: De werkzame stof valt de celwanden van de kiemen meteen oxidatief aan, resistentie kan zich niet ontwikkelen.

Eenvoudig te doseren: 5 ml op 1 liter water, het water is meteen weer bruikbaar.

Smaakneutraal en materiaalvriendelijk: geen scherpe chloorgeur, alcoholvrij, zonder chloorbleekmiddel, vrij van zilverionen, koper en aldehyden, pH-neutraal ingesteld.

Geregistreerd en conform: BAuA-regnr. N-95992, voldoet aan de eisen van de Duitse drinkwaterverordening.

AnoKath® doseersysteem bekijken

Folder: water in tank en leiding kiemarm houden (pdf)

Productinformatieblad TW (PDF)

Welke maat past? 0,5 en 1 liter voor privégebruik, bijvoorbeeld in de camper, 5 liter voor kleine installaties, 10 en 20 liter voor bedrijven, landbouw, hotels en gebruik met het doseersysteem. Rekenvoorbeeld: een tank van 100 liter heeft 500 ml AnoKath® TW nodig.

In vergelijking

Alleen opwarmen of ook AnoKath® TW?

Heet warm water is een belangrijke bescherming en dat blijft het. Maar hitte alleen heeft grenzen, vooral waar water stilstaat of afkoelt.

Alleen opwarmen

Biofilm
Korte hittestoten bereiken de legionella in de biofilm vaak niet.

Dode leidingen
In dode en zelden gebruikte leidingdelen koelt het water af, het gevaar blijft.

Koud water
Opgewarmd koud water wordt door het opwarmen van het warme water niet bereikt.

Tank en camper
Schoonwatertanks in camper en boot kun je niet permanent heet houden.

Opwarmen plus AnoKath® TW

Biofilm
AnoKath® TW breekt de biofilm in leidingen en reservoirs af en voorkomt de snelle hervorming ervan.

Dode leidingen
Werkt in het hele leidingsysteem, ook bij stagnatie.

Koud water
Via het doseersysteem inzetbaar in het warm- en koudwatersysteem.

Tank en camper
5 ml per liter in de tank, meteen bruikbaar en smaakneutraal.

In het dagelijks leven

Legionella voorkomen: 5 tips voor thuis en onderweg

Alle tappunten regelmatig gebruiken

Zelden gebruikte douches, gastenbadkamers en buitenkranen regelmatig opendraaien en dode leidingdelen vermijden.

Warm water heet genoeg houden

Bij een centrale opslag minimaal 60 °C bij de verwarmer instellen. In het leidingsysteem mag het water nergens onder 55 °C komen.

Koud water koel houden

Koudwaterleidingen goed isoleren, zodat ze in de zomer niet opwarmen, en regelmatig gebruiken.

Luchtbevochtigers en inhalators reinigen

Apparaten die water vernevelen regelmatig grondig reinigen en droog bewaren. Voor inhalators: Inhalator reinigen.

Tanks en regenputten verzorgen

Schoonwatertanks in camper, boot of stal verzorgen met AnoKath® TW: 5 ml per liter bij elke vulling. Meer: Watertank kiemvrij houden.

Bron (tips 1 tot 4): infektionsschutz.de, Erregersteckbrief Legionellen (afgestemd met het RKI), stand 01-03-2024, geraadpleegd op 08-10-2026.

FAQ

Veelgestelde vragen over legionella symptomen

Wat zijn de eerste legionella symptomen?

Meestal begint een legionellose als een griep: met hoofd- en spierpijn, een onwel gevoel en droge hoest. Bij de veteranenziekte volgen hoge koorts, koude rillingen en een ernstig ziektegevoel, soms ook buikpijn, diarree of verwardheid.

Wat is het verschil tussen veteranenziekte en Pontiac-koorts?

De veteranenziekte is een ernstige longontsteking. Ze wordt door de arts met geschikte antibiotica behandeld, onbehandeld kan ze levensbedreigend worden. Pontiac-koorts is een koortsachtige, griepachtige infectie zonder longontsteking die meestal na enkele dagen vanzelf overgaat.

Hoe lang duurt het voordat er na het douchen symptomen optreden?

Bij Pontiac-koorts verstrijken ongeveer 5 uur tot 3 dagen, meestal 8 tot 24 uur. De veteranenziekte begint meestal 5 tot 6 dagen na het contact, binnen een bereik van 2 tot 10 dagen. Bij uitbraken werd een deel van de getroffenen pas na meer dan 10 dagen ziek.

Is een legionella-infectie besmettelijk?

Praktisch niet. Overdracht van mens op mens speelt geen rol, tot nu toe is slechts één enkel geval beschreven. Besmetting gebeurt via ingeademde waternevel, bijvoorbeeld onder de douche, in de jacuzzi of bij verdampingskoelinstallaties. Voor huisgenoten zijn geen bijzondere beschermingsmaatregelen nodig.

Mag ik kraanwater drinken als er legionella is vastgesteld?

Drinken is doorgaans ongevaarlijk, omdat het maagzuur de legionella doodt. Gevaarlijk is het inademen van waternevel, zelden ook water dat bij het verslikken in de luchtpijp terechtkomt. Is er in jouw huis legionella gevonden, volg dan de aanwijzingen van de gezondheidsdienst.

Wie loopt een bijzonder risico?

Vooral rokers, oudere mensen en mensen met een verzwakte afweer, bijvoorbeeld door medicijnen, en mensen met diabetes of chronische hart- en longaandoeningen. Mannen worden twee tot drie keer zo vaak ziek als vrouwen. Een vaccin bestaat niet; de belangrijkste eigen bescherming is niet roken.

Hoe wordt een legionella-infectie behandeld?

Dat beslist de arts. Een longontsteking door legionella wordt met geschikte antibiotica behandeld, en hoe eerder de ziekteverwekker wordt herkend, hoe beter. Bij Pontiac-koorts volstaat meestal een behandeling van de klachten. AnoKath® TW is geen geneesmiddel, maar dient voor de hygiëne van je water.

Moet een legionella-infectie worden gemeld?

Ja. Het aantonen van een acute legionella-infectie wordt binnen 24 uur aan de gezondheidsdienst gemeld (§ 7 van de Duitse infectiebeschermingswet). De gezondheidsdienst zoekt dan naar de bron, vaak ook in het drinkwater van de eigen woning.

Waarom is het niet genoeg om de boiler op 60 graden te zetten?

60 °C bij de opslag is belangrijk en dat blijft het. Maar in dode of zelden gebruikte leidingdelen en in slecht geïsoleerde buizen koelt het water af. Daar vormt zich biofilm, die legionella beschermt tegen korte hittestoten. AnoKath® TW zet precies daar in en breekt de biofilm in leidingen en reservoirs af.

Wat is het beste middel tegen legionella in drinkwater?

Belangrijk is een middel dat niet alleen de kiemen in het water aanpakt, maar ook de biofilm in buizen en tanks afbreekt, want daar leeft de legionella. AnoKath® TW is speciaal getest tegen Legionella pneumophila en Pseudomonas aeruginosa, breekt biofilm af en blijft daarbij smaak- en geurneutraal, alcoholvrij en zonder chloorbleekmiddel. Omdat het oxidatief werkt, kunnen kiemen daartegen geen resistentie opbouwen. Daarbij horen regelmatig gebruikte leidingen en de juiste watertemperatuur.

Hoe doseer ik AnoKath® TW en kan ik het water meteen gebruiken?

Doe 5 ml AnoKath® TW op 1 liter water (0,5 %), bij elke vulling van tank, regenput of reservoir. Het water is daarna meteen weer bruikbaar, zonder wachttijd. Voor de basisreiniging na langere stilstand laat je dezelfde dosis 30 minuten inwerken, drink je in die tijd niets ervan en spoel je daarna na. Een tank van 100 liter heeft 500 ml nodig.

Is AnoKath® TW officieel geregistreerd?

Ja. AnoKath® TW is een biocide voor de bereiding van drinkwater (productsoort 5) en is bij de BAuA (Bundesanstalt für Arbeitsschutz und Arbeitsmedizin, het Duitse federale instituut voor arbeidsveiligheid en arbeidsgeneeskunde) geregistreerd onder nummer N-95992 en voldoet aan de eisen van de Duitse drinkwaterverordening (TrinkwV). De werkzaamheid tegen bacteriën, virussen en schimmels is getest volgens DIN EN 1040, EN 14476 en EN 14347. Voor huizen, hotels en stallen is er het AnoKath® doseersysteem, dat TW automatisch in de leiding voert.

Over de auteurs

Ina & Armin Amberg: jouw experts voor waterhygiëne

Als deskundigen op het gebied van waterhygiëne en desinfectiediensten weten Ina en Armin Amberg dat schoon drinkwater niet vanzelfsprekend is. Wie legionella in waterleidingen onder controle wil krijgen, moet vooral de biofilm afbreken. Het AnoKath®-systeem hebben ze in jarenlange samenwerking met een gepromoveerd bioloog ontwikkeld.

Met hun ervaring ondersteunen ze huiseigenaren, vastgoedbeheerders, camperreizigers en exploitanten van stallen en bedrijven om leidingen en tanks hygiënisch schoon te houden. Meer over AnoKath →

Verder lezen

Meer over drinkwater en legionella

Hoe legionella in leidingen komt en hoe je het voorkomt.

Schoonwatertank en leidingen in de camper hygiënisch houden.

Biofilm en kiemen in waterleidingen reduceren.

Tanks, regenputten en drinkbakken goed verzorgen.

Werking en inzet in huis, stal en bedrijf.

Water uit tank, put en regenput bereiden.

Belangrijke opmerking over de juridische afbakening: Hoge koorts, kortademigheid, hoest of koude rillingen na contact met stilstaand water of douchenevel horen direct onder medische zorg. Vertel daarbij waar je besmet kunt zijn geraakt. Het aantonen van een acute legionella-infectie wordt aan de gezondheidsdienst gemeld (§ 7 van de Duitse infectiebeschermingswet). AnoKath® TW is geen geneesmiddel en vervangt geen medische diagnose of behandeling. Het dient voor de bereiding van drinkwater en voor de hygiëne van leidingen, tanks en reservoirs.

Geef legionella geen kans

Leidingen gebruiken, temperatuur aanhouden, biofilm afbreken: AnoKath® TW is speciaal getest tegen legionella en verzorgt tank, regenput en leiding, thuis en onderweg. Meteen bruikbaar en smaakneutraal.

Nu AnoKath® TW bestellen

AnoKath® TW is geen geneesmiddel en vervangt geen bezoek aan de arts. Gebruik biociden veilig. Lees vóór gebruik eerst het etiket en de productinformatie.