Inwerktijd desinfectiemiddel uitgelegd | AnoKath-Wiki Doorgaan naar inhoud
Afbeelding van een stopwatch in een blauwe cirkel, titelafbeelding bij het wiki-artikel inwerktijd bij desinfectiemiddelen

Inwerktijd bij desinfectiemiddelen: wat dat betekent

De inwerktijd is de tijd waarin een desinfectiemiddel het oppervlak volledig moet bevochtigen, zodat het de werking bereikt waarvoor het is getest. Het Umweltbundesamt zegt het kort en bondig: desinfectiemiddelen ontplooien pas na voldoende contacttijd hun volledige werking. Wordt het oppervlak te vroeg afgeveegd of droogt het middel eerder op, dan werkt het mogelijk niet zoals in het laboratorium. Welke tijd geldt, staat op het etiket en op de productpagina. Bij AnoKath® Medical, een alcoholvrij oppervlaktedesinfectiemiddel op basis van hypochlorigzuur, is dat minimaal 60 seconden op een volledig bevochtigd oppervlak. Hoe je oppervlakken stap voor stap goed desinfecteert, laat de gids Oppervlakken desinfecteren zien.

Wat betekent inwerktijd?

Met de inwerktijd wordt bedoeld hoe lang het middel op het oppervlak of op de handen vochtig moet blijven. Het Umweltbundesamt spreekt van contacttijd, de Commissie voor ziekenhuishygiëne en infectiepreventie (KRINKO) bij het Robert Koch-Institut in het Engels van „contact time“. In alle bronnen wordt hetzelfde bedoeld.

Een inwerktijd geldt nooit op zichzelf. In de desinfectiemiddelenlijst van het Robert Koch-Institut staan voor elk middel drie gegevens naast elkaar: de concentratie van de gebruiksoplossing, de inwerktijd in minuten en het werkingsgebied. Werkingsgebied A staat voor bacteriën inclusief mycobacteriën en voor schimmels inclusief schimmelsporen, werkingsgebied B voor virussen. Een tijd geldt dus alleen voor de genoemde concentratie en het genoemde werkingsgebied.

Waarom de inwerktijd belangrijk is

Ziektekiemen worden niet in één klap onschadelijk gemaakt. Volgens de KRINKO verloopt de afdoding volgens een typisch patroon dat afhangt van de werkzame stof, van de aangebrachte hoeveelheid en van de concentratie. Hoe minder middel wordt aangebracht, hoe groter het risico dat plekken niet worden bevochtigd.

De KRINKO beveelt daarom twee dingen aan:

  • het oppervlak met een passende hoeveelheid desinfectiemiddel volledig te bevochtigen,
  • het middel vóór het einde van de inwerktijd noch met water noch droog af te vegen.

Voor ziekenhuizen en praktijken stelt de KRINKO bovendien vast: een oppervlak is in veel gevallen na het opdrogen weer bruikbaar, als het niet zichtbaar sterk vervuild was, er voldoende middel is aangebracht en geveegd is, en de toepassingsomstandigheden afkomstig zijn uit praktijkgerichte testen. De volledige inwerktijd moet daarentegen worden afgewacht als het middel daarna met water wordt afgespoeld of als de werking tegen virussen of bacteriële sporen alleen in de suspensietest is aangetoond.

Inwerktijd bij AnoKath® Medical en Stallhygiene

Bij AnoKath gelden duidelijke gegevens op de productpagina:

  • AnoKath® Medical wordt onverdund opgespoten. Het oppervlak wordt volledig en zonder open plekken bevochtigd, per vierkante meter is ca. 30 tot 50 ml nodig. Laat Medical vervolgens minimaal 60 seconden inwerken; het oppervlak moet in die tijd volledig bevochtigd blijven. Daarna kun je het oppervlak weer gebruiken, ook als het nog vochtig is. Naspoelen is niet nodig. Volgens de deskundige tonen onafhankelijke productonderzoeken aan dat Medical in slechts één minuut werkt tegen adeno- en norovirussen, onomhulde virussen die als bijzonder resistent gelden.
  • AnoKath® Stallhygiene is een concentraat voor stallen. Je brengt het puur aan of verdunt het voor oppervlakken 1:2 met gedestilleerd water, niet sterker. De inwerktijd bedraagt 3 tot 5 minuten.

Beide middelen werken met hypochlorigzuur en bevatten geen alcohol. Hoe je een stal in de juiste volgorde reinigt en desinfecteert, lees je in de gids Stalldesinfectie. Gebruik biociden veilig. Lees vóór gebruik eerst het etiket en de productinformatie.

Waar de tijden vandaan komen: testnormen en lijsten

Hoe goed een desinfectiemiddel werkt, wordt getest volgens Europese normen van de normcommissie CEN/TC 216, aldus de KRINKO. De norm EN 14885 bepaalt welke testen bij elkaar horen. Grofweg zijn er twee soorten:

  • Suspensietesten: de kiemen worden in een reageerbuis met het middel gemengd, bijvoorbeeld volgens EN 1276 voor bacteriën of EN 14476 voor virussen.
  • Oppervlaktetesten: de kiemen worden op een glad oppervlak aangebracht en zonder vegen getest, bijvoorbeeld volgens EN 13697 voor bacteriën, gisten en schimmels of EN 16777 voor virussen. Voor deze dragertesten met virussen zijn concentraties en inwerktijden volgens een overzichtsartikel in het vakblad „Viruses“ (2021) meestal duidelijk hoger dan in de suspensietest.

Bij elke test horen vaste omstandigheden. De richtlijn van de Deutsche Vereinigung zur Bekämpfung der Viruskrankheiten (DVV) en het RKI bepaalt voor de virustest een temperatuur van 20 ± 2 °C; er wordt getest met en zonder eiwitbelasting. Een middel geldt als virucide als het de virussen met minimaal 4 logstappen vermindert, dus met 99,99 procent. De KRINKO beschrijft twee belastingen voor oppervlakken: „schoon“ met 0,03 procent albumine en „vervuild“ met 0,3 procent albumine en 0,3 procent schapenbloedcellen.

In het laboratorium wordt met 10⁶ tot 10⁸ kiemen gewerkt, zodat de vermindering meetbaar is. Zulke hoge kiemgetallen komen volgens de KRINKO in de praktijk alleen voor bij zichtbare vervuiling of in biofilms.

Welke middelen met welke tijden zijn erkend, staat in lijsten:

  • De RKI-lijst geldt voor door de overheid bevolen desinfecties volgens de Infektionsschutzgesetz. Volgens de KRINKO leiden de testen met bloedbelasting daarin vaak tot hogere concentraties of langere inwerktijden.
  • De VAH-lijst van de Verbund für Angewandte Hygiene is gericht op routinedesinfectie. Concentraties en inwerktijden zijn daar gebaseerd op minimaal twee deskundigenrapporten.
  • De DVG-lijsten van de Deutsche Veterinärmedizinische Gesellschaft gelden voor de dierhouderij, de levensmiddelensector en voor diergeneeskundige praktijken en dierenasiels. Op verzoek wordt ook getest bij 4, −4 en −10 °C.

Wat de inwerktijd verkort of verlengt

Of de opgegeven tijd in de praktijk volstaat, hangt van meerdere dingen af:

  • Vervuiling: grove vervuiling zoals bloed of braaksel wordt volgens de KRINKO eerst mechanisch verwijderd, pas daarna wordt gedesinfecteerd. Ook de Amerikaanse gezondheidsautoriteit CDC beschrijft dat organisch materiaal de werking van sommige middelen duidelijk vermindert.
  • Hoeveelheid: te weinig middel laat plekken onbevochtigd (KRINKO).
  • Temperatuur: bij sommige werkzame stoffen hangt de snelheid van de afdoding direct af van de temperatuur (CDC). Daarom test de DVG op verzoek ook bij kou, zoals die in stallen in de winter voorkomt.
  • Concentratie: een middel werkt alleen in de verdunning waarvoor het is getest. Alcohol verliest volgens de CDC onder 50 procent duidelijk aan werking.
  • Verdamping: alcoholen verdampen volgens de CDC snel, een langere inwerktijd is dan moeilijk te bereiken.

Zo houd je de inwerktijd aan

  1. Eerst reinigen: verwijder grof vuil en stof.
  2. Voldoende middel gebruiken: bevochtig het oppervlak volledig, bij Medical ca. 30 tot 50 ml per vierkante meter.
  3. Met het oog controleren: de KRINKO acht een visuele controle of alles bevochtigd is zinvol.
  4. Niet voortijdig vegen: noch droog noch met water vóór het einde van de inwerktijd.
  5. De tijd op het etiket afwachten: bij Medical minimaal 60 seconden, bij Stallhygiene 3 tot 5 minuten.
  6. In de stal laten opdrogen: het Umweltbundesamt adviseert stallen vóór de herbezetting te laten opdrogen en resten van reinigings- en desinfectiemiddelen uit de drinkbakken en voerbakken te verwijderen.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen inwerktijd en contacttijd?

In de bronnen geen: het RKI spreekt van inwerktijd, het Umweltbundesamt van contacttijd, de Engelse versie van de KRINKO-aanbeveling van „contact time“. Er wordt altijd de tijd mee bedoeld waarin het middel het oppervlak bevochtigt.

Hoe lang moet een desinfectiemiddel inwerken?

Dat hangt af van het middel, de concentratie en het werkingsgebied en staat op het etiket. AnoKath Medical werkt minimaal 60 seconden in, AnoKath Stallhygiene 3 tot 5 minuten.

Mag ik het oppervlak afvegen vóór het einde van de inwerktijd?

Nee. De KRINKO beveelt aan het middel eerder noch met water noch droog af te vegen. Bij Medical kun je restvocht na de 60 seconden desgewenst met een papieren doekje verwijderen.

Moet ik na de inwerktijd naspoelen?

Dat hangt af van het middel en staat op het etiket. Wordt een middel afgespoeld, dan moet de inwerktijd eerst verstreken zijn (KRINKO). Bij AnoKath Medical is volgens de productpagina naspoelen niet nodig.

Conclusie

De inwerktijd bepaalt mede of een desinfectiemiddel werkt zoals getest. Ze geldt altijd samen met concentratie en werkingsgebied. In de praktijk tellen drie dingen: vooraf grof reinigen, voldoende middel aanbrengen en de tijd op het etiket afwachten. Met AnoKath Medical zijn dat minimaal 60 seconden, zonder naspoelen.

Meer hierover


Bijpassend: AnoKath Medical

AnoKath® Medical is een alcoholvrij oppervlaktedesinfectiemiddel op basis van hypochlorigzuur. Het wordt onverdund opgespoten, werkt minimaal 60 seconden in en hoeft niet te worden nagespoeld. Medical is beperkt virucide en ook getest op onomhulde virussen. Alleen voor oppervlakken en voorwerpen. Gebruik biociden veilig. Lees vóór gebruik eerst het etiket en de productinformatie.

Bronnen:

Titelafbeelding: ontwerp AnoKath.

Vorig artikel Drinkwater voor dieren laten onderzoeken: wanneer, hoe en welke waarden